utility

sshpocket paketi: sunucunun saat dilimini, sistem dilini (LANG) ve NTP kaynaklarını (chrony) menüden, önizleyerek, yedekleyerek ve onayla yönetir. Düşük riskli, dar kapsamlı bir pakettir: ssh, ufw ve PAM'a dokunmaz, erişimi kesmez. Bu yüzden linux-hardening'deki zamanlayıcılı geri alma güvenlik ağı yoktur; yerine önizleme, yedek ve idempotans vardır.

Durum: v0.1.0. Aşağıdaki "Neyin denendiği" tablosu gerçeği söyler: Ubuntu 26.04 ve Debian 13.7 birer gerçek VM'de denendi (ikisi de tek VM); sshpocket menüsü ve Proxmox denenmedi.

Profiller

Profil	Durum	Not
ubuntu-26.04	supported	LAB'da ve gerçek VM'de (iki tur, linux-hardening'li) denendi
debian-13	supported	Yalnızca Debian 13.7, tek gerçek VM'de, hardening'siz, auditd ve ufw olmadan denendi (chrony kurulumu systemd-timesyncd'yi kaldırdı). Başka Debian 13 kurulumları, hardening'li/auditd'li/ufw'li Debian denenmedi

Proxmox VE bilerek reddedilir: Proxmox VE 9 Debian 13 tabanlıdır ve OS eşlemesinden geçerdi; bu yüzden ön kontrol /usr/bin/pveversion ya da /etc/pve varsa (--check dahil) "Proxmox VE v0.1 kapsam dışı" diye durur. Bu koruma sahte pveversion ile LAB'da test edildi, gerçek Proxmox'ta denenmedi.

Kapsam dışı: Proxmox VE, Raspberry Pi, hostname, apt kaynakları, NTS, kalıcı makestep ayarı, LC_*. (Tek seferlik saat adımlama kapsamdadır, aşağıya bakın.)

Eylemler

Eylem	Etki	Sudo	Ne yapar
durum	salt okunur	hayır	Tek satır: SSHPOCKET_RESULT utility.durum timezone=… locale=… ntp_servis=… ntp_senkron=yes|no offset_ms=… kaynak_sayisi=… (saat dilimindeki / sonuçta _ olur: Europe_Istanbul)
preview	salt okunur (--check --diff)	evet	Neyin değişeceğini dosya farkı ve plan adlarıyla gösterir: degisen=<N> plan=timezone+locale+paket+ntp
apply	changes-config, gerekirse installs-package	evet	preview ön koşul, yes-no onay. Önce yedek, sonra uygular: degisen=<N> plan=… yedek=evet|hayir
geri_yukle	changes-config	evet	yes-no onay. Yedekten dosyaları geri yazar (aşağıdaki kapsam)

Değişkenler

Değişken	Tür	Varsayılan	Anlamı
utility_timezone	string	boş	Örn. Europe/Istanbul. Boş = dokunma
utility_locale	string	boş	Yalnızca LANG, örn. en_US.UTF-8. Boş = dokunma. Gerekirse locales kurulur ve locale üretilir
utility_ntp_servers	list[string]	[]	En çok 8: host, server host veya pool host (iburst eklenir). Boş = dağıtım varsayılanı; dosya yazılmaz, chrony kurulmaz
utility_ntp_makestep	bool	true	Saat 1 sn'den fazla sapmışsa apply chrony çalışırken TEK SEFERLİK chronyc makestep yapar (kaynaklar erişilebilir olana kadar en çok 60 sn bekler). false = sapmaya dokunma. Kalıcı ayar yazılmaz
utility_backup	bool	true	false = yedek alınmaz (ve geri_yukle o değişikliği geri alamaz)
utility_restore_from	string	boş	geri_yukle için yedek adı (20261105T101500Z); boş = en son yedek

Parola/anahtar değişkeni yoktur.

Neye sahiptir, neye dokunmaz

• Sahip: /etc/localtime ve /etc/timezone, /etc/default/locale (Ubuntu 26.04'te /etc/locale.conf'a bağdır) ve /etc/locale.gen, /etc/chrony/sources.d/utility.sources. Chrony yapılandırması değişince chrony'yi yeniden başlatan tek taraf bu pakettir.
• Dokunmaz: chrony.conf (yalnızca drop-in), ssh, ufw, auditd, PAM. linux-hardening'in time rolü yalnızca zaman raporu verir, dosya yazmaz.
• NTP kaynakları eklenir, değiştirilmez: Ubuntu 26.04'te dağıtımın varsayılan kaynakları sources.d/ubuntu-ntp-pools.sources içindedir ve NTS kullanır; utility bunları kaldırmaz, kendi utility.sources'ını yanına koyar. Yalnızca utility kaynaklarının kullanılmasını istiyorsanız, dağıtım dosyasını elle devre dışı bırakmanız gerekir (v0.1 bunu yapmaz).

Yedek ve geri yükleme (kapsamı dürüstçe)

• apply, değişecek yolları değiştirmeden önce /var/backups/utility/<UTC tarih>/ altına alır: dizin 0700, dosyalar ve manifest.json 0600. Değişiklik yoksa yedek alınmaz.
• geri_yukle üretilmiş locale'leri silmez: gerçek VM'de geri yüklemeden sonra locale -a hâlâ tr_TR.utf8 gösterdi (beklenen).
• geri_yukle yalnızca dosyaları geri yazar: /etc/localtime, /etc/timezone, /etc/default/locale, /etc/locale.conf, /etc/locale.gen, chrony conf.d/sources.d altındaki dosyalar. Yedek alındığında var olmayan dosya silinir. Başka bir yola yazmaz (kurcalanmış manifest dahil), bozuk yedeği özet kontrolüyle reddeder.
• Geri almaz: kurulan paketleri (chrony, locales), locale-gen ile üretilmiş locale'leri, çalışan servis durumunu, geçmiş log zaman damgalarını. Yedekten sonra elle yapılan değişikliklerin üzerine yazar.
• Zamanlayıcılı rollback yoktur. Yanlış NTP kaynağının en kötü sonucu saat senkronunun kaybıdır (ssh sertifikaları, TOTP, apt "Not live until" etkilenebilir); erişim kaybı değil.

linux-hardening ile birlikte kullanım

Bilinen etkileşimler (kaynak: Ubuntu 26.04 chrony dosyaları ve linux-hardening belgeleri; birlikte çalışma yalnızca kısmen denendi, aşağıdaki tabloya bakın):

• auditd /etc/localtime, adjtimex, settimeofday, clock_settime izler: saat dilimi değişince time-change kaydı beklenir (apply uyarı yazar).
• hardening_ufw_outgoing_deny açıkken 123/udp çıkışı izinli olmalıdır; Ubuntu'nun varsayılan NTS kaynakları ayrıca 4460/tcp (NTS-KE) ister (sources.d/ubuntu-ntp-pools.sources bunu yazar). utility NTS yönetmez.

Neyin denendiği

Ne	Sonuç
component_validate.py . --strict	temiz (yerel)
LAB (Colima + systemd'li ubuntu:26.04 konteyneri): bats test/e2e/lab.bats	13/13: durum → preview (hiçbir şey yazmaz) → apply → ikinci apply changed=0 → ikinci preview degisen=0 → değişiklik → geri_yukle (--check dahil) → ilk yedeğe dönüş
Aynı LAB, LAB_BASE=debian:trixie konteyneri	13/13 geçti; bu Debian 13 VM doğrulaması değildir (konteynerde systemd-timesyncd yok, chrony servisi başlamaz)
bats test/backup.bats (yedek betiği birim testleri), test/run-all.sh	yeşil
Gerçek VM: ubuntutest (Ubuntu 26.04, linux-hardening uygulanmış; doğrudan playbook)	✅ durum → preview (degisen=2 plan=timezone+ntp, auditd uyarısı görüldü) → apply (changed yazanlar yalnızca timezone+ntp) → bağımsız ssh doğrulaması → ikinci preview changed=0 → geri_yukle (saat dilimi ve utility.sources geri geldi). Yedek dizin 0700, manifest 0600; files/ boştu (değişen yollar sembolik bağ ve olmayan dosyalardı)
Gerçek VM: ubuntutest, ikinci tur (tr_TR.UTF-8 + 2 NTP kaynağı + saat dilimi)	✅ preview degisen=3 plan=timezone+locale+ntp; apply locale-gen gerçekten çalıştı (locales zaten kuruluydu, kurulum yolu denenmedi); /etc/default/locale → ../locale.conf bağı bozulmadı, LANG locale.conf içinde; locale -a tr_TR.utf8; chrony 2 utility kaynağı + Canonical NTS kaynakları; ikinci preview changed=0; geri_yukle geri_yuklenen=6 (Etc/UTC, LANG=en_US.UTF-8, locale.gen satırı yorumda, utility.sources silindi). ausearch -k time-change: /etc/localtime CREATE/DELETE kaydı alındı. preview diff'inde /etc/default/locale için görünen "mode 0777→0644" sembolik bağın lstat izninden gelir, hedef zaten 0644 ve apply'da değişmedi
Gerçek VM: denenmeyenler	locales paketinin kurulum yolu, 3'ten fazla NTP kaynağı, ufw giden-reddi açıkken davranış
Gerçek VM: debiantest (Debian 13.7, düz VM, doğrudan playbook; sudo.ws gerekmedi)	✅ ön durum: chrony kurulu değil, systemd-timesyncd aktif, tırnaklı LANG="en_US.UTF-8" + LANGUAGE satırı. durum → preview (degisen=4 plan=timezone+locale+paket+ntp; apt diff'i chrony kurar, timesyncd'yi kaldırır) → apply (sourcedir /etc/chrony/sources.d denetimi geçti) → bağımsız doğrulama (Europe/Berlin, tr_TR.UTF-8, /etc/default/locale → ../locale.conf bağı sağlam, chrony ^* senkron) → ikinci preview changed=0 (paket dahil) → geri_yukle (dosyalar döndü, LANGUAGE satırı korundu; chrony kurulu kaldı, timesyncd rc)
Gerçek VM: Debian'da denenmeyenler	ufw giden-reddi, hardening'li Debian, auditd'li Debian (ausearch), sshpocket menüsü, Proxmox
linux-hardening ile birlikte	kısmen: yukarıdaki VM hardening'liydi (auditd aktif, time-change kaydı alındı); ufw giden-reddi denenmedi
sshpocket menüsünden uçtan uca	denenmedi (kilit PR'ından sonra)

LAB'ın sınırları: chrony.service konteynerde başlamaz (ConditionVirtualization=!container), bu yüzden LAB'da NTP senkronu denenemez; yalnızca yapılandırma, paket ve idempotans denenir. Çekirdek paylaşılır; --privileged yalnızca bu LAB içindir.

Sınırlar ve v0.2 için bilinenler

• NTP kaynakları dağıtımın varsayılanlarının yanına eklenir; mevcut kaynakları (Ubuntu ubuntu-ntp-pools.sources, Debian chrony.conf pool satırları) silmez ve devre dışı bırakmaz. Biçim denetimi yalnızca host, server host, pool host kabul eder.
• v0.2 adayları (kod yok): (a) yerel NTP için dağıtım varsayılan kaynaklarını devre dışı bırakma seçeneği, (b) prefer, minpoll gibi kaynak seçenekleri.
• durum: chrony kurulu değilken ntp_senkron=yes görünebilir, çünkü timedatectl systemd-timesyncd'nin senkronunu da sayar (ntp_servis=inactive ile birlikte okuyun). chrony çalışırken yes için seçili kaynak ve sapma <= 1 sn de gerekir; sapma_ms ve secili_kaynak alanları bunu gösterir.
• Saat adımlama (sapmış saat). Ölçüm: seçili kaynak varsa chronyc tracking farkı, yoksa erişilebilir (reach>0) kaynakların en küçük mutlak farkı. Etkisi bir zaman sıçramasıdır (log damgaları, cron, auditd time-change, ssh/TOTP/sertifika). chrony bu koşuda kurulacaksa preview sapmayı ölçemez; apply chrony başlayınca ölçer. Gerçek VM'de DENENMEDİ (yalnız sahte chronyc ile LAB ve birim testi); elle chronyc makestep gerçek VM'de işe yaramıştı.

Bilinen sorunlar

• Ubuntu 26.04'te doğrudan ansible-playbook --ask-become-pass ile Timeout (12s) waiting for privilege escalation prompt alınır (sudo-rs): -e ansible_become_exe=/usr/bin/sudo.ws ekleyin. sshpocket menüsünün bunu kendi çözüp çözmediği doğrulanmadı. Ayrıntı: docs/vm-turu.md.

Yerel deneme

python3 -I tools/validate/component_validate.py . --strict --unsigned   # sözleşme (hata ve uyarı olmamalı)
test/run-all.sh                                                          # hızlı testler (bats, release betikleri, tutarlılık)
bats test/e2e/lab.bats                                                   # LAB e2e (Docker/Colima; konteyneri sıfırdan kurar ve sonda kaldırır)
test/e2e/lab/up.sh && test/e2e/lab/run.sh preview -e utility_timezone=Europe/Istanbul   # elle: sshpocket'siz, playbook'u dener

run.sh, component.json'daki eylemin kendi komutunu çalıştırır; sshpocket'in menü/onay/ön koşul kapıları orada yoktur. Gerçek VM turu komutları: docs/vm-turu.md.

Sürüm yayını (bakımcı)

VERSION, component.json, CHANGELOG.md tutarlı olmalı (scripts/check-consistency.py). Etiket, imza ve Release bakımcı işidir; imza anahtarı repoya/CI'a/sohbete konmaz:

PAKET_SIGNING_KEY=~/.ssh/<anahtar> scripts/release-publish.sh --dry-run   # ne yapacağını gösterir, hiçbir şey yapmaz

İmzalayıcı linux-hardening ile aynıdır (ad alanı sshpocket-component). Release sonrası scripts/release-publish.sh paket indeksini de günceller ($SSHPOCKET_INDEX_DIR/scripts/index-publish.sh, varsayılan ~/Developer/sshpocket-index; indeks deposunda yerel commit, push sizde). Normal sürümde components.lock PR'ı GEREKMEZ; indeks adımı başarısız olursa Release geçerli kalır ve index-publish.sh utility <sürüm> syhgorath/utility --archive dist/… --sig dist/….sig tek başına yeniden çalıştırılır.

Geliştirme

Şablon: sshpocket-paket-sablonu. Standart: sshpocket docs/package-standard.md. tools/validate/ vendored kopyadır (elle düzenlemeyin; tools/sync-validator.sh).

Lisans: MIT.