SWA — Lugha ya Kupanga ya Kiswahili

Swa ni lugha ya kupanga yenye sintaksia kamili ya Kiswahili. Hakuna neno la Kiingereza linatumika katika sintaksia yake. Inakusanya moja kwa moja hadi msimbo wa mashine — uzalishaji.swa inatoa ELF binary moja kwa moja bila LLVM, bila Rust, bila assembler, na bila kiunganishi cha nje (x86-64 Linux). Dereva wa zamani wa Rust/LLVM (njia ya majaribio) umehamishwa hadi hazina ya kumbukumbu: lugha-swa/swa-dereva.

Makao rasmi: lugha-swa

Mfano

husisha C::stdio

W0 salamu(N8* jina) {
    andika("Habari, %s!\n", jina);
}

W0 hesabu_na_onyesha(N32 a, N32 b) {
    N32 jumla = a + b;
    N32 tofauti = a - b;
    andika("%d + %d = %d\n", a, b, jumla);
    andika("%d - %d = %d\n", a, b, tofauti);
}

salamu("Dunia");
hesabu_na_onyesha(15, 7);

Mifano Zaidi

Vigezo na Aina

N32 umri = 25;
N64 idadi_ya_watu = 8000000000;
D64 wastani = 3.14;
B1 imewashwa = 1;
N8 herufi = 65;             // halisi za herufi ('A') hazijatekelezwa bado

Mtiririko wa Udhibiti

// Kama/Sivyo
N32 kadirifu(N32 x) {
    kama (x > 0) {
        rudisha 1;
    } sivyo {
        kama (x < 0) {
            rudisha -1;
        } sivyo {
            rudisha 0;
        }
    }
}

// Wakati (kitanzi)
W0 hesabu_hadi(N32 n) {
    N32 i = 0;
    wakati (i < n) {
        andika("%d\n", i);
        i = i + 1;
    }
}

// Chagua (switch)
N32 siku_kwa_namba(N32 n) {
    chagua (n) {
        hali 1: rudisha 100;
        hali 2: rudisha 200;
        hali 3: rudisha 300;
        sivyo: rudisha 0;
    }
}

Miundo

muundo Nukta {
    N32 x;
    N32 y;
};

N32 pata_x(Nukta* p) {      // muundo kwa thamani: mbegu inarudisha
    rudisha p->x;           // takataka (uthibitisho 2026-08-27)
}

W0 weka_x(Nukta* p, N32 v) {
    p->x = v;
}

Safu na Kumbukumbu

N8 bafa[1024];              // safu ya ulimwengu
N32 namba[5];               // vianzilishi vya safu bado havijatekelezwa

W0 andika_bafa() {
    bafa[0] = 65;           // andika kwenye safu
    namba[0] = 7;
    N32 ya_kwanza = namba[0];
}

// Kumbukumbu ya moja kwa moja
W0 mfano_kumbukumbu() {
    N32* p = tenga(4);      // tenga kumbukumbu (idadi ya baiti)
    *p = 42;                // andika thamani
    achilia(p);             // achilia kumbukumbu
}

Miito na Urejeshaji

// Tangazo la mbele
W0 mkuu() {
    msaidizi(42);
}

W0 msaidizi(N32 x) {
    andika("Thamani: %d\n", x);
}

// Kujirudia
N32 kitanzi(N32 n) {
    kama (n <= 0) { rudisha 0; }
    rudisha 1 + kitanzi(n - 1);
}

Vipengele

• Maneno muhimu 13 ya Kiswahili -- hakuna Kiingereza katika sintaksia. Aina za nambari hutambuliwa kisintaksia kwa herufi kubwa (familia za N/A/D/B/W), si kama maneno muhimu.
• Kujitegemea (100%) -- mnyororo wa kujikusanya umefungwa kabisa: baiti za mkono → mbegu → stage1-exe → stage2-exe == stage3-exe (mnyororo wa uzalishaji; uthabiti wa makosa ni mhimili tofauti — angalia hati/mipaka.md)
• Kizalishaji kimoja: asilia (x86-64 ELF moja kwa moja — mnyororo wa uzalishaji). LLVM ilikuwa ya majaribio pekee na sasa iko kwenye hazina ya kumbukumbu (lugha-swa/swa-dereva).
• Familia 5 za nambari — N, A, D, B, W (upana halisi 8/16/32/64; upana mwingine haujaungwa mkono — angalia hati/uthibitisho-wa-lugha.md)
• Kumbukumbu ya moja kwa moja -- tenga, achilia, hakuna ukusanyaji taka
• Majaribio: 304/304 kwenye mnyororo wa Swa pekee (mbegu na stage1), fixpoint stage2 == stage3 sawa kwa baiti, na msuluhishi wa husisha 17/17. Uthibitisho kamili wa lugha: hati/uthibitisho-wa-lugha.md — jedwali za uzingatiaji, jibu baya zote kwa kipimo chake, na poromoko zote.

Muundo wa Mradi

Njia	Maelezo
msingi/maktaba/	Maktaba ya msingi ya kujitegemea kwa Swa
msingi/maktaba/kumbukumbu.swa	Shughuli za kumbukumbu
msingi/maktaba/mfuatano.swa	Shughuli za mifuatano
msingi/maktaba/orodha.swa	Safu inayobadilika
msingi/maktaba/ramani.swa	Jedwali la hashi
msingi/mkusanyaji/	Mkusanyaji wa kujitegemea wa Swa — bomba zima
msingi/mkusanyaji/msomaji.swa	Msomaji (lexer) — kamili
msingi/mkusanyaji/msambazaji.swa	Mchanganuzi (parser) — kamili, nodi 48 za AST
msingi/mkusanyaji/mkaguzi.swa	Mkaguzi wa kisemantiki — kamili (aina, hoja, ugawaji)
msingi/mkusanyaji/mteremko.swa	Kiteremshi cha AST→IR — huitwa kwa uthibitishaji wa muundo; codegen asilia hutumia AST moja kwa moja
msingi/mkusanyaji/uzalishaji.swa	Kizalishe asilia cha x86-64 — kamili (aina zote, sret, alloca)
gharama/	Zana za ujenzi na majaribio

Kujenga

Mahitaji: hakuna. Mnyororo wa kujikusanya una pengo la bootstrap la 0%: baiti za mkono (msingi/kwanza.bin, 393) → mbegu → stage1-exe → stage2-exe == stage3-exe (sawa kwa baiti). Hakuna gcc, hakuna ld, hakuna clang, hakuna libc popote kwenye mnyororo wa uzalishaji.

bash gharama/jenga-kwanza.sh      # hujenga mbegu kutoka baiti za mkono
bash gharama/jaribu-mnyororo.sh   # mnyororo mzima + majaribio 304

Matumizi

# Kusanya faili ya Swa (binary moja kwa moja)
./mbegu --exe programu.swa

# Au kwa stage1 ya kujitegemea
./stage1 --exe programu.swa

Hatua ya Bootstrap

Mkusanyaji wa Swa unajikusanya yenyewe kupitia hatua mbili:

1. stage1.swa -- kiendeshi kinachopakia maktaba ya msingi/ na kuchakata faili yoyote ya .swa
2. msingi/ -- msomaji, mchanganuzi, kiteremshi, na mkaguzi zilizoandikwa kwa Swa yenyewe

Lengo limefikiwa: mnyororo wa kujikusanya unajitegemea kabisa — kutoka baiti za mkono hadi mkusanyaji kamili wa Swa, bila lugha nyingine popote.

Hali ya Mradi

Kipimo	Thamani
Majaribio	304/304 [PASS] mnyororo wa Swa; uthibitisho kamili wa lugha: hati/uthibitisho-wa-lugha.md
Kujikusanya	Inapita [PASS] — fixpoint sawa kwa baiti
Mchanganuzi wa Swa	Kamili [DONE]
Mkaguzi wa Swa	Kamili [DONE] — aina, hoja, ugawaji, W0 zinakataliwa kwa sauti
Kiteremshi cha Swa	Kamili [DONE]
Kizalishe asilia cha x86-64	Kamili [DONE]
Usambazaji wa aina	Familia 5 (N/A/D/B/W); upana halisi 8/16/32/64 pekee
Vielekezi vya kazi	Kamili [DONE] — &jina, wito kupitia kigezo
Mfumo wa moduli	Kamili [DONE] — husisha ni kiungo halisi ndani ya mkusanyaji
Sret (struct return)	Imetekelezwa [DONE]
Uhuru wa jumla	100% (0% bootstrap gap)

Ramani

Angalia hati/ramani.md kwa mpango kamili.

Hatua	Maelezo	Hali
0	Mkusanyaji wa bootstrap wa Rust	Imekamilika
1	Kujikusanya kwa msingi	Imekamilika
2	Mkusanyaji kamili wa kujikusanya	Imekamilika
3	Ondoa utegemezi wa Rust	Imekamilika
4	Ondoa utegemezi wa LLVM	Imekamilika (mnyororo wa uzalishaji; LLVM imebaki majaribio)
5	Lugha kamili ya mifumo	Baadaye

Jumuiya

Tunawakaribisha wachangiaji wote! Hata kama hujui Kiswahili, unaweza kuchangia kwa kujifunza lugha yetu tukufu na kusaidia kujenga mkusanyaji wa kwanza wa Kiswahili duniani.

• CONTRIBUTING.md -- Jinsi ya kuchangia
• CODE_OF_CONDUCT.md -- Kanuni za maadili
• SECURITY.md -- Sera ya usalama
• SUPPORT.md -- Kupata msaada
• hati/ramani.md -- Ramani ya mradi
• hati/mipaka.md -- Mipaka inayojulikana (kwa ukali)
• hati/ukaguzi-bafa.md -- Ukaguzi wa bafa za ukubwa thabiti
• GitHub Discussions -- Majadiliano
• GitHub Issues -- Ripoti za hitilafu na maombi ya vipengele

Kwa Waanzishaji

Tafuta lebo good-first-issue. Masuala haya yameandaliwa mahsusi kwa wachangiaji wapya!

Leseni

Mradi huu una leseni mbili:

• Apache 2.0
• MIT

kwa chaguo lako.

Mchango

Michango inakaribishwa. Tafadhali tumia:

1. Tenga tawi la kipengele (feat/jina au kurekebisha/jina)
2. Fanya mabadiliko yako
3. Wasilisha ombi la kuvuta (pull request)
4. Hakikisha majaribio yote yanapita

Tawi kuu (main) linalindwa. Mabadiliko yote huingia kupitia ombi la kuvuta.

---

Imetengenezwa Afrika ya Mashariki